Átök í sambandi — hvenær eru þau heilbrigt?

Flestir okkar höfum lært að átök í sambandi séu merki um að eitthvað sé að því. Að ákjósanlegasta sambandið sé það þar sem fólk er sjaldan ósammála og friður ríkir. En hvað ef hið gagnstæða er satt? Hvað ef skortur á átökum gæti í raun verið viðvörunarmerki — og heilbrigð skaðlæti eru þau sem halda sambandinu á lofti?

Átök eru ekki óvinir — forðun er

Sambandsfræðingurinn John Gottman hefur rannsakað pör í mörg ár og komist að því sem kemur á óvart: Það er ekki magn átaka sem ræður því hvort par haldist saman, heldur hvernig þau takast á við þau. Pör sem aldrei deila skoðunum eru ekki endilega hamingjusöm — þau gætu bara hafa lærst að forðast erfiðar samtöl. Og það sem maður forðast stærknast í þögn.

Heilbrigt átök er það þar sem báðir aðilar þora að segja það sem þeim brennur á hjartanu, því þeir treysta því að sambandið þoli það. Það krefst ekki samnings — það krefst nærveru. Þegar tveir menn eru ósammála og kjósa engu að síður að vera í samtalinu frekar en að draga sig til baka, gerist eitthvað mikilvægt: Þeir sýna hvor öðrum að þeir forgangsraða skilningi fyrir sjálfsverndar.

Hvenær er átakið merki um styrk?

Átakið er heilbrigt þegar það kemur frá sannri forvitni frekar en löngun til að vinna. Þegar maður segir „Ég skil ekki hvers vegna þú brugðust svona við — geturðu hjálpað mér að skilja það?" frekar en „Þú ofbreytist aftur." Lítil breyting á nálguninni breytir öllu.

Sálarfræðingurinn Sue Johnson, sem þróaði hjúkrunaraðferðina EFT (Emotionally Focused Therapy), bendir á að flest átök í sambandi snúist ekki um það sem þau virðast snúast um. Umræðan um hvern sem gleymdi að tæma uppþvottavélina snýst sjaldan um uppþvottavélina. Hún snýst um að finnast til sjálfs og vera virðuð og sett í forgang. Þegar maður byrjar að heyra undirliggjandi skilaboð, breytist eðli átaksins — frá bardögum til samskipta.

Átakið er heilbrigt þegar það endar með einhvers konar skýringu, jafnvel þó að það sé ekki fullért. Þegar báðir aðilar finnast sér meira séð eftir en áður. Og þegar maður getur hlakrað því eftir — eða að minnsta kosti dregið andann létt.

Þegar átakið verður eitrað

Gottman bætti á því fjóra samskiptamynstur sem hann kallaði „fjóra hestamennina" — fyrirlitning, persónulegur gagnrýni, varnir og múra. Þessi mynstur eru ekki bara óangan augnablik; þau eru kerfisbundin leið til að lokast frá samskiptum. Ef átökin í sambandinu þínu enda endurtekið með því að annar aðilinn finnist sér lítill, heimsk eða óvirt, er það ekki heilbrigt átakið — það er mynstur sem kallar á athygli.

Það er líka þess virði að athuga hvort þið deiljið um það sama aftur og aftur án þess að komast áfram. Endurtekingin er ekki vandamálið sjálft — margt efni í sambandi er langvinnir. En ef ný skilningur myndast aldrei, getur það verið merki um að þið þurfið ný tæki eða nýja sýn.

Svo næst þegar þið eruð ósammála, takið stund og spurið ykkur: Erum við að berjast gegn hvor annarri — eða erum við tveir menn sem beita okkur fyrir því að skilja hvern annan betur? Spurningin ein og sér getur breytt stefnu samtalinu. Hvert er það átakið í sambandinu þínu sem þú gætir hafa forðast of lengi?