Heb je je ooit slachtoffer gevoeld in een situatie? Of als degene die altijd anderen redt? Of als degene die hard van hard speelt?
De psycholoog Stephen Karpman beschreef in 1968 een patroon dat hij de Dramatriangle noemde. Het zijn drie rollen waar mensen tussen wisselen — vooral in conflicten en moeilijke relaties.
De drie rollen
Het Slachtoffer Het Slachtoffer voelt zich hulpeloos, vervolgd en niet in staat om te handelen. "Het is niet mijn schuld." "Ik kan er niets aan doen." "Dit overkomt mij altijd."
Het Slachtoffer zoekt een Redder — iemand die het probleem kan oplossen. Maar wanneer de Redders niet aan de verwachtingen voldoen, kan het Slachtoffer snel omschakelen naar de rol van Aanvaller.
De Aanvaller De Aanvaller valt aan, bekritiseert en geeft de schuld. "Het is jouw fout." "Jij verpest altijd alles." "Als jij er niet was..."
De Aanvaller ziet zichzelf als degene die grenzen stelt — maar grenzen die worden gesteld met agressie en verwijten zijn geen gezonde grenzen. Het is controle.
De Redder De Redder helpt — maar niet altijd omdat daarom gevraagd is. Ze helpen omdat ze het nodig hebben om zich onmisbaar te voelen, of omdat ze hun eigen problemen vermijden door zich op die van anderen te richten.
"Ik help je gewoon." "Ik doe altijd alles voor anderen." "Niemand anders neemt verantwoordelijkheid."
Redders voelen zich uiteindelijk vaak gebruikt — en kunnen omslaan naar de Aanvaller.
De rollen zijn niet vast
Het belangrijkste aan de Dramatriangle is dat de rollen wisselen. Dezelfde persoon kan 's ochtends Slachtoffer zijn, 's middags Redder en 's avonds Aanvaller.
En alle drie de rollen houden het drama in stand. Zelfs de Redders — ook al bedoelen ze het goed — verhinderen dat anderen verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven.
De weg uit de triangle
Bewustzijn is de eerste stap. Wanneer je kunt herkennen welke rol je speelt — op dit moment — kun je beginnen anders te kiezen.
Het Slachtoffer kan verantwoordelijkheid nemen: "Wat kan ik zelf doen?" De Aanvaller kan grenzen stellen zonder agressie: "Dit accepteer ik niet." De Redder kan vragen: "Heb je om mijn hulp gevraagd?"
Vragen om over na te denken Welke rol speel jij het vaakst? In welke relaties zie je het het meest? Herken je het patroon uit jouw familie?
AIA knows these theories and can help you understand them in your own situation.
Open AIA →