Heb je ooit gemerkt dat je lichaam zich spant wanneer je een bepaalde toon in iemands stem hoort? Of dat je hart sneller klopt, ook al is er geen echt gevaar? Het lichaam herinnert zich wat de geest misschien heeft geprobeerd te vergeten. Dat is geen zwakte. Het is biologie — en het is veel gewoner dan de meeste mensen denken.
Trauma zet zich niet alleen in de gedachten vast. Het leeft in de spieren, in de ademhaling, in het zenuwstelsel. Dat is precies wat psycholoog en traumaonderzoeker Bessel van der Kolk beschrijft in zijn baanbrekende boek The Body Keeps the Score. Zijn onderzoek toont aan dat traumatische ervaringen somatisch kunnen worden opgeslagen — dus lichamelijk — en ons nog lang beïnvloeden nadat de aanleiding er al lang niet meer is.
Wat is somatisch trauma?
Somatisch trauma ontstaat wanneer het zenuwstelsel overweldigd wordt door een ervaring die het op dat moment niet kan verwerken. Het kan gaan om een duidelijk traumatische gebeurtenis, maar ook om herhaalde situaties van afwijzing, onveiligheid of emotionele eenzaamheid — zeker vroeg in het leven. Het lichaam bevriest de reactie als een soort bescherming. Maar die reactie kan steeds opnieuw geactiveerd worden, ook als het gevaar allang voorbij is.
In relaties kan dit zich uiten als een overdreven angst voor conflict, een neiging om je emotioneel af te sluiten, of een voortdurende onrust om verlaten te worden — ook als je partner daar geen aanleiding toe geeft. Dat is niet irrationeel. Het is een zenuwstelsel dat zijn best doet om jou veilig te houden, op basis van oude informatie.
Wat gebeurt er in het lichaam?
Wanneer we iets bedreigends ervaren, activeert het zenuwstelsel het sympathische systeem — wat we kennen als de vecht-of-vluchtreactie. Normaal gesproken kalmeren we weer zodra het gevaar voorbij is. Maar als het zenuwstelsel de cyclus niet kon afronden — omdat we misschien niet konden vluchten of ons niet konden verweren — kan die onvoltooide reactie vastzitten in het lichaam.
Somatic Experiencing, ontwikkeld door Peter Levine, is een therapeutische benadering die er specifiek op gericht is het zenuwstelsel te helpen deze onvoltooide reacties af te ronden. Niet door het verhaal keer op keer opnieuw te vertellen, maar door langzaam te voelen wat het lichaam draagt — en het de ruimte te geven dat los te laten.
Wat kun je zelf doen?
Je hoeft niet meteen te beginnen met intensieve therapie. Je kunt beginnen door nieuwsgierig te worden naar je lichaam in plaats van ertegen te vechten. Wanneer je een reactie voelt die buiten proportie lijkt — probeer jezelf dan te vragen: wat gebeurt er op dit moment in mijn lichaam? Waar voel ik het? Kan ik iets dieper ademhalen?
Het gaat er niet om alles in één keer op te lossen. Het gaat erom te beginnen met luisteren. Het lichaam spreekt een taal die ouder is dan woorden — en wanneer we leren die te verstaan, openen zich nieuwe mogelijkheden voor heling, voor verbinding, en voor liefde die niet langer geleid wordt door oude wonden.
Wat vertelt jouw lichaam je, wat je misschien nog niet helemaal hebt durven horen?
AIA knows these theories and can help you understand them in your own situation.
Open AIA →