Hepimiz yaşamışızdır: Partnerimizde, arkadaşımızda ya da iş arkadaşımızda bir şey görürüz ve bunun hakkında konuşmak isteriz - ama nasıl söyleyeceğimizi bilemeyiz. O yüzden susarız. Ya da o kadar kötü bir şekilde söyleriz ki, fayda yerine zarar getiririz. Yapıcı eleştiri verme sanatı, yakın ilişkilerdeki en hafife alınan becerilerden biridir, oysa çoğumuz bunu hiç öğrenmedik.
Eleştiri neden bu kadar kolay saldırı gibi algılanıyor
Kendimiz hakkında olumsuz bir şey duyduğumuzda, beynimizde genellikle ilkel bir savunma tepkisi devreye girer. Çiftler üzerinde yıllarca araştırma yapmasıyla tanınan psikolog John Gottman, eleştiri ile eleştiri arasında büyük fark olduğunu göstermiştir. Onun "eleştiri" dediği şey aslında kişinin karakteri hakkında bir yargıdır - "Sen hep böyle kayıtsızsın" - oysa "şikayet" belirli bir durumda belirli bir davranışla ilgilidir: "Hafta sonu yardım etmediğin zaman üzüldüm." İlki konuşmayı kapatır. İkincisi açar.
Bu fark sadece kelime oyunu değil. Bir kişinin kimliğine saldırdığımızda, onu özsaygısını korumak için kendini savunmak zorunda bıraktığımız bir konuma sokuyoruz. Ama somut bir deneyim ya da eylem hakkında konuştuğumuzda, karşımızdakine yargılanmış hissetmeden anlama ve tepki verme şansı tanıyoruz.
Eleştiriyi Önemsemeye Dönüştüren Üç İlke
İlk ilke zamanlama ve bağlamla ilgili. Öfke anında ya da çatışmanın ortasında verilen eleştiri nadiren iyi karşılanır. Sakin bir an seçin ve ilişki sizin için önemli olduğu için - bir şey "kazanmak" için değil - konuşmak istediğinizi açık hale getirin.
İkinci ilke, karşınızdakinin hatasından ziyade kendi deneyiminizden yola çıkmaktır. "Ben yaşıyorum", "fark ettim" ya da "zorlanıyorum" ile başlayan cümleler, "sen hep" ya da "sen asla anlamıyorsun"dan çok daha fazla alan yaratır. Bu sadece bir iletişim tekniği değil - sahiplendiğinizi göstermenin bir yoludur.
Üçüncü ilke ise eleştiriyi öneriye dönüştürmektir. Sadece neyin yanlış olduğunu söylemek yerine, nasıl daha iyi olabileceğine dair bir vizyon sunun. Bu, karşınızdakine umut verir ve değişime doğru somut bir adım atar.
Bu tür derin iletişim becerileri üzerinde çalışmak istiyorsanız, kişisel AI rehberiniz AIA ile kendinizi daha iyi ifade etme yollarını keşfedebilirsiniz. Bazen en zor konuşmalar, en güçlü bağları yaratanlar olur.
AIA knows these theories and can help you understand them in your own situation.
Open AIA →