Liefde als keuze — niet alleen een gevoel

De meesten van ons zijn opgegroeid met het idee dat liefde iets is dat gewoon gebeurt. Iets waar je in valt. En er is iets moois in dat idee — de oncontroleerbare kracht van de eerste verliefdheid, de vlinders, de wereld die er anders uitziet. Maar wat gebeurt er als dat gevoel afneemt? Als het dagelijks leven intreedt en je partner niet langer nieuw en onbekend is? Veel mensen interpreteren dit als de liefde die verdwijnt. Maar misschien is het juist het moment waarop de liefde werkelijk begint.

Gevoelens liegen niet — maar ze vertellen niet de hele waarheid

Verliefdheid is een biologisch fenomeen. Onderzoekers zoals Helen Fisher hebben aangetoond dat de vroege stadia van romantische liefde het beloningssysteem van de hersenen activeren op een manier die lijkt op een roes. Dopamine, noradrenaline, serotonine — het is een cocktail die ons euforisch, gefocust en een beetje blind maakt. Het klinkt niet romantisch om het zo te zeggen, maar het is bevrijdend. Want het betekent dat de intensiteit die je in het begin voelde, niet per se de maatstaf is voor de diepte of duurzaamheid van de liefde.

De psycholoog Erich Fromm schreef in zijn klassieker De kunst van het liefhebben uit 1956, dat liefde geen gevoel is dat je passief ervaart — het is een vermogen dat je actief ontwikkelt. Hij betoogde dat we in onze cultuur geobsedeerd zijn door bemind te worden, maar zeer weinig energie steken in het leren liefhebben. Dat onderscheid is nog altijd relevant vandaag de dag.

Wat betekent het om voor liefde te kiezen?

Kiezen voor liefde gaat niet over het forceren van een gevoel. Het gaat over de daden, de aandacht en de intentie die je in de relatie brengt — ook op dagen dat je moe, teleurgesteld of gewoon niet in de stemming bent. Het is vragen hoe het gaat, ook als je het druk hebt. Sorry zeggen, ook als je denkt dat je gelijk hebt. Je naar je partner toekeren in plaats van je af te wenden, wanneer iets moeilijk is.

Relatietherapeut en onderzoeker John Gottman spreekt over wat hij 'bids for connection' noemt — de kleine, vaak onopgemerkte momenten waarop we naar elkaar uitreiken. Een vraag. Een blik. Een opmerking over het weer. En de keuze die we op dat moment maken — of we ons er naar toe of van af wenden — is volgens Gottman bepalend voor de gezondheid van de relatie over tijd. Liefde wordt opgebouwd in het kleine.

Liefde is ook een keuze over jezelf

Liefde begrijpen als een keuze verandert ook je verhouding tot jezelf. Het neemt iets van het gevoel van machteloosheid weg dat kan ontstaan bij het wachten op het verliefd voelen, of het hopen dat je partner zal veranderen. In plaats daarvan opent het een vraag: Wat kan ik bijdragen? Wat kies ik om te prioriteren? Dit soort vragen zijn geen last — ze zijn een uitnodiging tot medeëigenaarschap over je eigen liefdesleven.

Dit betekent uiteraard niet dat je in een ongezonde of uitgeputte relatie moet blijven. De keuze voor liefde omvat ook de keuze om te gaan, wanneer dat het juiste is. Maar in gezonde relaties die een beetje van hun gloed verloren hebben, kan het bewustzijn van liefde als iets actiefs en gekozen een groot verschil maken.

Hier is dus een uitnodiging tot reflectie: Denk aan een relatie in je leven — romantisch, vriendschappelijk of familiair — en vraag jezelf: Wat zou het voor die relatie betekenen als je vandaag een bewuste keuze zou maken om een beetje actiever lief te hebben?