Líkaminn man — um líkamleg áföll

Hefur þú einhvern tíma tekið eftir því að líkaminn stífnar þegar þú heyrir ákveðinn tón í rödd einhvers? Eða að hjartað slær hraðar, jafnvel þótt engin raunveruleg hætta sé til staðar? Líkaminn man það sem hugurinn hefur kannski reynt að gleyma. Þetta er ekki veikleiki. Þetta er líffræði — og það er algengara en flestir halda.

Áföll setjast ekki aðeins í hugsunum. Þau lifa í vöðvunum, í öndun, í taugakerfinu. Það er einmitt það sem sálfræðingurinn og áfallafræðingurinn Bessel van der Kolk lýsir í sinni byltingarkenndu bók The Body Keeps the Score. Rannsóknir hans sýna að áfallaupplifanir geta lagst í líkamann — þ.e. líkamlega — og haft áhrif á okkur löngu eftir að upphafsatburðurinn er liðinn.

Hvað eru líkamleg áföll?

Líkamleg áföll myndast þegar taugakerfið verður ofþjáð af upplifun sem það getur ekki unnið úr á þeirri stundu. Það getur verið augljós áfallaatburður, en það getur líka verið endurteknar aðstæður með höfnun, óöryggi eða tilfinningalega einmanaleika — sérstaklega snemma á lífsleiðinni. Líkaminn frýs viðbrögðin á ís eins og eins konar vörn. En þessi viðbrögð geta haldið áfram að kveikna, jafnvel þótt hættan sé fyrir löngu liðin.

Í samböndum getur þetta komið fram sem óhófleg ótti við átök, tilhneiging til að loka á sig tilfinningalega, eða stöðug kvíði um að vera yfirgefin — jafnvel þótt makkinn gefi ekki tilefni til þess. Þetta er ekki órökrænt. Þetta er taugarkerfi sem gerir sitt besta til að halda þér öruggum, byggt á gamalli upplýsingu.

Hvað gerist í líkamanum?

Þegar við upplifum eitthvað ógnandi, virkjar taugakerfið samúðarkerfið — það sem við þekkjum sem bardaga-eða-flótta viðbrögðin. Venjulega rólgum við okkur aftur þegar hættan er yfirstaðin. En ef taugakerfið fékk ekki tækifæri til að ljúka hringrásinni — vegna þess að við gátum kannski ekki flúið eða barist á móti — getur þetta ólokaða viðbragð fest sig í líkamanum.

Somatic Experiencing, þróað af Peter Levine, er meðferðarleg nálgun sem einmitt vinnur að því að hjálpa taugakerfinu að ljúka þessum ólokaðu viðbrögðum. Ekki með því að endursegja sögu aftur og aftur, heldur með því að skynja hægt og rólega hvað líkaminn ber — og gefa honum tækifæri til að sleppa því.

Hvað getur þú gert sjálf/sjálfur?

Þú þarft ekki að byrja með stóra meðferð. Þú getur byrjað á því að verða forvitinn/forvitinn á líkamann þinn í stað þess að berjast á móti honum. Þegar þú finnur fyrir viðbragði sem virðist vera úr hófi fram — reyndu að spyrja þig: Hvað er að gerast í líkama mínum núna? Hvar finn ég það? Get ég andað aðeins dýpra?

Þetta snýst ekki um að leysa allt í einu. Þetta snýst um að byrja að hlusta. Líkaminn talar tungumál sem er eldra en orð — og þegar við lærum að heyra það, opnast ný tækifæri til lækningar, til tengingar, og til kærleika sem er ekki stjórnað af gömlum sárum.

Hvað er líkami þinn að segja þér, sem þú hefur kannski ekki enn þorað að heyra að fullu?