Polyvagal kenningin — Taugakerfið þitt og öryggi

Sem vottaður kynfræðingur og sambandsfræðingur hitti ég daglega fólk sem glímir við erfiðleika í samböndum sínum án þess að skilja hvað er að gerast í líkamanum. Polyvagal kenningin, þróuð af Stephen Porges, útskýrir hvernig taugakerfið okkar hefur þrjár meginleiðir til að bregðast við heiminum í kringum okkur.

Þrjár stöður taugakerfisins

Félagsleg tengsl (Social Engagement) - Þetta er sú staða þar sem við finnum okkur örugg og gætum tengst öðrum. Hjartslátturinn er rólegur, við getum haldið samtal og látum augun okkar tala. Í þessari stöðu getum við verið næm og opin í samböndum okkar.

Vörn og brot (Fight or Flight) - Þegar við skynjum hættu virkjast þessi eldri hluti taugakerfisins. Hjartslátturinn eykst, vöðvarnir spennast og við verðum tilbúin til að berjast eða flýja. Í samböndum getur þetta birst sem reiði, gagnrýni eða að maður "lokar á sig".

Frosnun og aftenging (Freeze and Shutdown) - Þetta er elsta varnarkerfið okkar. Þegar við finnum að hvorki bardagi né flótti sé mögulegur, "slökkvum" við á okkur. Þetta getur birst sem tilfinningaleg dofnun, þunglyndi eða algjör aftenging frá vandanum.

Hvernig þetta birtist í samböndum

Ímyndaðu þér hjón sem deila um fjármál. Sá annar fer í vörn og byrjar að hækka róminn (fight/flight), á meðan hinn lokar algjörlega á sig og þegir (freeze). Hvorugur þeirra er í félagslegri tengingu þar sem raunveruleg samskipti eru möguleg.

Eða taktu dæmi af pari þar sem annar aðilinn hefur átt í erfiðri fortíð. Þegar umræða verður of tilfinningaþrungin getur viðkomandi "slökkt á sér" og orðið algjörlega fjarverandi, jafnvel þó samstarfsaðilinn reyni að vera góður og skilningsríkur.

Vegur til bata

Lykilatriðið er að læra að þekkja þessar stöður í sjálfum okkur og okkar nánustu. Þegar við skiljum að hegðun okkar stafar oft af óöryggi í taugakerfinu, getum við byrjað að vinna með líkamann í stað þess að vinna á móti honum.

Öndunaræfingar, hæg hreyfing, hlý böð og rólegt umhverfi geta hjálpað okkur að komast aftur í örugga stöðu þar sem tenging er möguleg. Mikilvægt er líka að læra að þekkja öryggisteikn - hluti eins og hlý rómur maka, blíður rómur eða öruggt líkamstjáning.

Í mínu starfi sé ég oft hve mikilvægt það er fyrir pör að læra að hægja á sér þegar deilan byrjar og gefa hvor öðrum tíma til að komast aftur í öryggi áður en þau hal