De meesten van ons hebben het meegemaakt: ja zeggen als we nee bedoelden. Blijven in een gesprek dat ons uitput. Onze eigen behoeften opzijzetten om anderen niet teleur te stellen. Grenzen zijn niet iets wat je wel of niet hebt — ze zijn iets wat je leert in te stellen, keer op keer, je hele leven lang. En het begint met begrijpen wat grenzen eigenlijk zijn — en wat ze niet zijn.
Grenzen zijn geen muren — ze zijn deuren
Een veel voorkomend misverstand is dat het instellen van grenzen gaat over mensen buitensluiten. Maar grenzen zijn geen afwijzing. Ze zijn juist een verduidelijking van wat oké is voor jou en wat niet. De psycholoog Brené Brown beschrijft het mooi: "Grenzen zijn wat liefde duurzaam maakt." Als we weten wat we nodig hebben, kunnen we op een authentieke manier voor anderen aanwezig zijn — niet uit angst of plicht, maar uit verlangen en keuze.
Het instellen van grenzen voor jezelf gaat dus niet om afstand te creëren. Het gaat erom een ruimte te creëren waar jij kunt gedijen — en anderen uit te nodigen op jouw voorwaarden. Het vereist dat je jezelf goed genoeg kent om te weten wanneer iets verkeerd voelt. Het is een vaardigheid. En zoals alle vaardigheden vergt het tijd om deze te ontwikkelen.
Waarom is het zo moeilijk?
Velen van ons zijn opgegroeid met een impliciete of expliciete boodschap dat we niet te veel ruimte mochten innemen. Dat onze behoeften lastig waren. Dat nee zeggen hetzelfde was als egoïstisch zijn. Deze les zit diep — en volgt ons mee in onze volwassen relaties.
Volgens de gehechtheidstheorie, ontwikkeld door John Bowlby en later uitgebreid door onderzoekers zoals Mary Ainsworth, wordt onze vermogen om grenzen in te stellen sterk bepaald door onze vroegste relaties. Als we als kinderen leerden dat liefde voorwaardelijk was en afhankelijk van aanpassing, dan kan het als volwassenen levensbedreigend voelen om nee te zeggen — zelfs als we intellectueel goed weten dat het nodig is.
Dit is geen zwakte. Dit is biologie en levensgeschiedenis. En het kan veranderen.
Zo begin je je eigen grenzen te voelen
De eerste stap is niet om je grenzen aan anderen uit te leggen. De eerste stap is naar jezelf luisteren. Voel na: Wanneer voelstu je uitgeput? Wanneer voel je onrust in je lichaam? Wanneer zeg je ja, maar bedoel je iets anders?
Grenzen zijn zelden een grote dramatische confrontatie. Meestal zijn het kleine, dagelijkse keuzes. Weggaan als je klaar bent. Om tijd vragen om na te denken. "Dit werkt niet voor mij" zeggen — zonder jezelf urenlang uit te leggen.
Het gaat niet om hard te worden. Het gaat om eerlijk te zijn — eerst tegen jezelf, en daarna tegen degenen met wie je in relatie bent. Want in eerlijkheid ontstaat echte intimiteit.
Wat is één situatie in je leven waarin je weet dat je een grens nodig hebt — maar deze nog niet hebt ingesteld?
AIA knows these theories and can help you understand them in your own situation.
Open AIA →