Het leven biedt niet altijd wat we hopen. Relaties krijgen scheuren. Harten breken. Soms valt alles tegelijk uit elkaar — en toch staan de meesten van ons weer op. Niet omdat we gevoelloos zijn, maar omdat we iets vanbinnen hebben dat ons helpt grip te vinden. Dat noemen we veerkracht. En het mooie is: je hebt er meer van dan je denkt.
Wat is veerkracht eigenlijk?
Veerkracht is niet hetzelfde als hard of onaangedaan zijn. Het gaat er niet om de pijn te verbergen of snel verder te gaan alsof er niets is gebeurd. Veerkracht is eerder het vermogen om te buigen zonder te breken — en langzaam de weg terug naar jezelf te vinden, misschien zelfs sterker en bewuster dan voorheen.
De Amerikaanse psycholoog George Bonanno, die intensief onderzoek heeft gedaan naar veerkracht en rouw, beschrijft het als een natuurlijke menselijke capaciteit. De meesten van ons zijn biologisch uitgerust om tegenslagen aan te kunnen. Het is geen voorrecht voor de enkeling — het is een menselijke hulpbron die simpelweg wacht om geactiveerd te worden.
In het liefdesleven uit veerkracht zich op vele manieren: in het vermogen om je hart weer te openen na een breuk, in het durven vertrouwen op iemand nieuw, ook al ben je gekwetst, of in het doorstaan van een moeilijke periode met je partner zonder volledig dicht te klappen.
Wat versterkt onze veerkracht?
Onderzoek wijst erop dat veerkracht geen vaste eigenschap is die je wel of niet hebt. Het is iets dynamisch — iets dat groeit naarmate je ervaringen toenemen en de zorg waarmee je jezelf omringt.
Veilige relaties spelen een cruciale rol. John Bowlby en de hechtingstheorie die hij grondlegde, laten zien dat mensen gezien en vastgehouden moeten worden door anderen om hun innerlijke wereld te kunnen reguleren. Wanneer we minstens één persoon hebben die we ervaren als een veilige basis, zijn we veel beter in staat om de stormen van het leven te doorstaan.
Maar we kunnen onze veerkracht ook van binnenuit versterken. Zelfcompassie — het vermogen om jezelf tegemoet te treden met dezelfde vriendelijkheid die je een goede vriend zou tonen — blijkt een directe samenhang te hebben met ons vermogen om te herstellen van tegenslagen. Het gaat er niet om jezelf te verwennen of verantwoordelijkheid te vermijden. Het gaat erom te stoppen met pijn dubbel zo zwaar te maken door haar te bestrijden met zelfkritiek.
Kun je veerkracht trainen?
Ja. En gelukkig zijn daar geen grootse gebaren voor nodig. Veerkracht wordt opgebouwd in het kleine — in de keuzes die je maakt wanneer het pijn doet.
Het kan gaan om voelen in plaats van verdoven. Om steun te zoeken in plaats van je te isoleren. Om jezelf de ruimte te geven te rouwen, en tegelijkertijd vast te houden aan het besef dat dit niet je eindbestemming is. Op mindfulness gebaseerde benaderingen, zoals die Jon Kabat-Zinn toegankelijk heeft gemaakt, kunnen je helpen afstand te nemen van je gedachten en gevoelens — niet om ze te vermijden, maar zodat je er niet volledig door wordt meegesleurd.
In relaties kan veerkracht ook worden geoefend door eerlijkheid en nieuwsgierigheid: door te durven zeggen wat moeilijk is, en door te luisteren, zelfs wanneer dat ongemakkelijk voelt.
Voordat we afsluiten — wanneer heb jij voor het laatst je eigen veerkracht gevoeld? Wat hielp je om weer op te staan, en wat denk je dat die veerkracht nog verder zou versterken?
AIA knows these theories and can help you understand them in your own situation.
Open AIA →